Yazı mı Tura mı: Hangi Taraf Hangisi?
Tura, madeni paranın resimli yüzüdür; yazı ise paranın değerinin yazdığı yüzdür (TDK). İngilizcedeki heads turaya, tails ise yazıya karşılık gelir.
Son güncelleme:
Tura = resimli yüz, yazı = değer yüzü (TDK)
Tura, madeni paranın resimli yüzüdür; yazı ise paranın değerinin yazdığı yüzdür. Türk Dil Kurumu'nun Güncel Türkçe Sözlük'ü iki kelimeyi tam olarak böyle tanımlar: tura "metal paranın resimli yüzü", yazı ise "metal paraların üzerinde değeri yazılan yüzü". Yazı turada yazı neresi diye soranlar için kısa kural şu: rakamı gördüğün yüz yazı, portreyi ya da resmi gördüğün yüz turadır. TDK, "yazı tura" deyimini de havaya atılan bir paranın düştüğünde üstte kalacak tarafını önceden bilmeye dayanan bir oyun olarak tanımlar. Deyimde yazı önce söylense de iki yüzün olasılığı eşittir.
Türk lirasında yazı ve tura
Türk lirası madeni paralarında Atatürk portresinin bulunduğu yüz genellikle tura, değerin yazdığı yüz ise yazı sayılır. Bu, TDK'nin "resimli yüz" ve "değeri yazılan yüz" tanımlarıyla örtüşür. Elindeki paranın bir yüzünde büyük bir rakam, öbür yüzünde bir portre varsa rakamlı taraf yazı, portreli taraf turadır. Bazı hatıra paralarında ya da yabancı paralarda iki yüzde de resim bulunabilir. Böyle durumlarda tartışma çıkmaması için hangi yüzün tura sayılacağını atıştan önce kararlaştırmak en doğrusudur. Kural her zaman aynıdır: önce anlaşın, sonra atın.
"Tura" ne demek? Tuğra ile bağı
Tura, yazı tura deyiminde madeni paranın resimli yüzü demektir. TDK Güncel Türkçe Sözlük'te "tura" maddesinin ilk anlamı doğrudan "tuğra" maddesine gönderilir. Tuğra, Osmanlı padişahlarının imza yerine kullandığı, özel bir biçimi olan sembolleşmiş işarettir ve aynı sözlükte eş anlamlısı olarak "tura" verilir. Kelimenin ikinci anlamı ise bugün bildiğimiz "metal paranın resimli yüzü"dür. Sözlük iki anlamı yan yana koyar, ama paranın yüzüne neden tura dendiğine dair bir köken anlatısı vermez. Yani tura ile tuğra arasındaki bağ sözlükte kayıtlıdır; hikayenin ayrıntısı ise ayrı bir etimoloji konusudur.
Yazı tura İngilizcede: heads or tails
Yazı tura İngilizcede "heads or tails" diye söylenir; para atma eylemine ise "flip a coin" ya da "toss a coin" denir. Heads paranın ön yüzü, yani turadır; tails ise arka yüzü, yani yazıdır. ABD Darphanesi (US Mint) de heads'i paranın ön yüzü (obverse), tails'i arka yüzü (reverse) olarak tanımlar. Deyimlerin sırası iki dilde terstir: Türkçede "yazı tura" derken yazı önce gelir, İngilizcede "heads or tails" derken heads, yani tura önce gelir. Yabancı bir arkadaşın "heads" diyorsa turayı seçmiş olur.
Dünyada yazı tura nasıl denir
Yazı tura her dilde farklı adlandırılır ve adların çoğu paranın iki yüzünde ne olduğunu anlatır. Almancada "Kopf oder Zahl", yani baş ya da sayı denir. Fransızcada "pile ou face", İspanyolcada "cara o cruz", İtalyancada "testa o croce", Brezilya Portekizcesinde "cara ou coroa" kullanılır. Lehçedeki "orzeł czy reszka" ve Rusçadaki "oryol ili reşka" deyimlerinde kartal, paranın armalı yüzünü temsil eder. Meksika'da ise "águila o sol", yani kartal mı güneş mi denir. Türkçedeki yazı tura da aynı mantığı izler: bir yüz değeri, öbür yüz resmi gösterir.
Karar için tarafları nasıl etiketlersin
Yazı turayla karar vereceksen, hangi yüzün hangi seçeneği temsil ettiğini atıştan önce ve yüksek sesle belirle. Örneğin "tura gelirse sinemaya gidiyoruz, yazı gelirse evde kalıyoruz" de. FlipACoin'in evet hayır modunda varsayılan olarak tura evet, yazı hayır demektir, ama iki etiketi istediğin gibi değiştirebilirsin: tura pizza, yazı lahmacun olabilir. Etiketleri önceden yazmak, sonuç geldikten sonra "aslında ters demiştik" tartışmasını bitirir. Seçim birkaç kişi arasında yapılacaksa karar modu 2 ile 8 kişi arasından birini seçer ve sonucu Karar Günlüğü'ne kaydeder.
SSS
Yazı mı tura mı daha çok gelir?
İkisi de daha çok gelmez. Bugüne kadarki en büyük yazı tura deneyinde, 350.757 elle atışta tura oranı %50,0 çıktı (%95 güven aralığı %49,8 ile %50,2 arası); yani ne yazı ne de tura lehine bir sapma görüldü. Fark yaratan şey paranın başlangıç yüzüydü: para %50,8 oranında başladığı yüzün üstüne düştü. Başlangıç yüzünü kimse görmüyorsa yazı ve tura eşit olasılıklıdır.
Yazı hangi taraf, tura hangi taraf?
Tura, madeni paranın resimli yüzüdür; yazı ise paranın değerinin yazdığı yüzdür. Türk Dil Kurumu sözlüğü iki kelimeyi tam olarak böyle tanımlar. Türk lirası madeni paralarında Atatürk portresinin bulunduğu yüz tura, değerin yazdığı yüz yazı sayılır. İngilizcedeki "heads" turaya, "tails" ise yazıya karşılık gelir; ABD Darphanesi de heads'i paranın ön yüzü olarak tanımlar.
Tura ne demek?
Tura, yazı tura deyiminde madeni paranın resimli yüzü anlamına gelir. TDK Güncel Türkçe Sözlük "tura" maddesinin ilk anlamını "tuğra" maddesine gönderir; tuğra, Osmanlı padişahlarının imza yerine kullandığı özel biçimli işarettir ve aynı sözlükte "tura" onun eş anlamlısı olarak verilir. "Yazı" ise TDK'ye göre metal paraların üzerinde değeri yazılan yüzdür.